ZALOGUJ SIĘ REJESTRACJA

Usłysz wszystkie odcienie dźwięków

Budowa ucha A A A

 

Ucho to narząd słuchu i równowagi występujący jedynie u kręgowców. Najbardziej złożone i rozwinięte uszy występują u ssaków. Ucho odbiera fale dźwiękowe, przekształca je w drgania mechaniczne, a drgania w impulsy nerwowe. Odpowiada także za zmysł równowagi (błędnik).

W uchu człowieka wyróżnia się trzy części:

  • ucho zewnętrzne
  • ucho środkowe
  • ucho wewnętrzne

 

Ucho zewnętrzne

Ucho zewnętrzne składa się z przewodu słuchowego zewnętrznego i nieruchomej małżowiny usznej.

Małżowina uszna skupia drgania (zwłaszcza wysokie, powyżej 6000 Hz) i odbija je w stronę przewodu słuchowego zewnętrznego. Chcąc lepiej słyszeć nieraz przykładamy dłoń do ucha powiększając, a także bardziej zaginając powierzchnię małżowiny.

Przewód słuchowy zewnętrzny to nieco zagięta i lekko skręcona rurka, długości ok. 3 centymetrów, początkowo dość szeroka, dalej nieco zwężona, następnie znów rozszerzająca się w pobliżu błony bębenkowej. Błona bębenkowa to właśnie zakończenie przewodu słuchowego zewnętrznego. Błona ma kształt elipsy. Dolna jej część, nosząca nazwę napiętej, jest grubsza i składa się z 3 warstw tkanki łącznej; górna - tzw. wiotka, jest cieńsza i składa się z 2 warstw tkanki łącznej. Błona bębenkowa wytrzymuje ciśnienie ok. 1 atmosfery.

 

Ucho środkowe

W skład ucha środkowego wchodzą: jama bębenkowa, układ komórek powietrznych wyrostka sutkowatego, pełniących rolę dodatkowego zbiornika powietrza, oraz trąbka słuchowa (trąbka Eustachiusza) łącząca jamę bębenkową z nosową częścią jamy gardłowej. Ujścia trąbek słuchowych znajdują się w nosowej części jamy gardłowej. Są one zwykle zamknięte, otwierają się jedynie w czasie połykania. Trąbki słuchowe doprowadzają wówczas powietrze do jam bębenkowych. Dzięki temu dochodzi do wyrównania ciśnień między uchem środkowym a otaczającym człowieka powietrzem.

Jama bębenkowa ma kształt zbliżony do soczewki dwuwklęsłej. W przedniej jej ściance znajduje się błona bębenkowa, w tylnej dwa okienka: owalne i okrągłe. Okienko okrągłe, zarośnięte tzw. wtórną błoną bębenkowa, jest ustawione prostopadle w stosunku do okienka owalnego. To z kolei prowadzi do przedsionka ucha wewnętrznego.

Błonę bębenkową łączy z okienkiem owalnym łańcuch kosteczek słuchowych składający się z młoteczka, kowadełka i strzemiączka. Tuż za błona bębenkową leży młoteczek, za nim znajduje się kowadełko łączące się jednym wyrostkiem z główką młoteczka, drugim zaś z główką strzemiączka. Podstawa strzemiączka przymocowana jest do okienka owalnego i może wsuwać się w to okienko głębiej lub płycej.

Wymienione kosteczki słuchowe przewodzą drgania błony bębenkowej, umożliwiają usłyszenie słabych drgań i chronią ucho wewnętrzne przed zbyt silnymi drganiami.

 

Ucho wewnętrzne

Ucho wewnętrzne czyli błędnik mieści się wewnątrz kości skroniowej. Składa się ono z przedsionka, ślimaka oraz kanałów półkolistych (będących narządem zmysłu równowagi). Błędnik jest tworem kostnym, wewnątrz którego mieści się błędnik błoniasty. Rolę narządu słuchu pełnią przedsionek i ślimak. Wewnątrz przewodu ślimakowego znajduje się organ lub narząd Cortiego, składający się z 24 000 włókienek zwanych strunami słuchowymi. To one umożliwiają nam słyszenie i rozróżnianie ogromnej gamy dostępnej nam skali dźwięków.

Ucho wewnętrzne nie zawiera już powietrza, lecz ciecz organiczną (perylimfa).

Kiedy fala powietrza uderza w bębenek, ugina się on do wewnątrz, na smuteczek czego łańcuch kosteczek słuchowych zmienia swoje położenie. Strzemiączko wsuwa się głębiej do okienka owalnego i wywiera nacisk na ciecz znajdującą się w uchu wewnętrznym. Strzemiączko nie pozostaje długo w tym położeniu. Przez skurcz mięśnia łączącego je z kowadełkiem pociąga koniec kowadełka ku dołowi i wszystkie kosteczki łańcucha wracają na miejsce, a ciecz ucha wewnętrznego zostaje zwolniona od nacisku. Na drgania cieczy reagują struny słuchowe umieszczone w ślimaku, które tworzą mechaniczny układ rezonujący. Zostają wzbudzone impulsy nerwowe, które nerwem słuchowym biegną do ośrodka słuchu.

Za: B. Wierzchowiska, Wymowa polska.